... در این ایوان

که اکنون ایستاده ام

سال تحویل می شود

در آن غروب ماه اسفند

از همه ی یاران شاعرم

در این ایوان یاد کرده ام

مادرم

در این ایوان

در روزی بارانی

سفره را پهن کرده بود

برای فهرست عمر من

ناتمام گریه کرده بود

همه ی عمر در پی فرصتی بود

که برای من در این ایوان

از یک صبح تا یک شب

گریه کند. ...

                            از مجموعه ی : ویرانه های دل را به باد می سپارم

سر انگشت هامان را

بر دریا می گذاریم و

فاتحه می خوانیم

نمی دانیم

این همان آبی است که سال ها

صرف نوشتن اش کردیم

تا روزی که تو را با خود برد

هیچ نمی شنوم

جز سرانگشت هایی سرگردان

که « آب آب » به هم ریخته را کنار می زنند

نمی دانند

دریا شده ای.

                                                    اعظم شاهبداغی

                           از مجموعه ی : « تلفنی که هیچ کس بر نمی دارد »

من کوچه ی پشتی ام

عادت دارم به کودکان کیف به کول

خسته از معلم ومشق

و کارمندی که باید سیگارش را

در من دود کند

هر صبح دهانم را مسواک می زند

رفتگر

قراری اگر بگذاری

من می توانم ساکت باشم

قدمی اگر بگذاری

می بینی چه پنجره هایی که به سمت من باز شده اند

من کوچه ی پشتی ام

فقط خواستم گفته باشم.

                                                                مجید کوهکن

                                                        از مجموعه ی:« آکواریوم »

تقدیم به معنای واقعی دوستی ...

اگر می خواهی نگهم داری دوست من

از دستم می دهی

اگر می خواهی همراهیم کنی دوست من

تا انسان آزادی باشم،

میان ما

همبستگی یی از آن گونه می روید

که زنده گی ِ ما هر دوتن را

غرقه در شکوفه می کند.                  

                           « از مجموعه ی سکوت سرشار از ناگفته هاست /

                               ترجمه ی احمد شاملو » 

« خانه »

من دارم مثلِ شمع آب می‌شوم 

و بر قلبِ درحالِ آتشم می‌پاشم

تو هم با تیرِ تازه‌ای که پرتاب می‌کنی

آتش بیارِ معرکه‌ای

نگو جایی نداریم

راهی نداریم

ما شاعریم

به صفحه که می‌شود راه پیدا کرد

در انتهای سطرِ یکی از شعرهای خوش ساختم

کوچه‌ای برایت کنار می‌گذارم

کسی چه می‌داند

شاید هم تهِ این کوچه خانه‌ای ساختیم

 ازتاثیر به تاثر رسیدن

 مرگ را به یادم می آورد

مرگ

حضور ناقص اکسیژن

ازمیان دود بی امان سیگار - این رفیق همیشه - است

مرگ

عکسی از تو که لبخند را از یاد می بَرَد

مرگ

حضور دائمی دستانی که از ایثار دل می زند

مرگ

کلیشه ای عظیم از تکرار دوستت دارم های یخ زده است

مرگ ناگهان فرا می رسد

از پس دوست هم قطارش              زندگی

مرگ بود و هست و خواهد شد

وقتی از تاثیر به تاثر می رسی

وقتی از حمایت به حماقت می رسی

وقتی از عشق دو شقه می شوی

مرگ رفیقی است

مهربانتر از آغوش گرم مادر

عظیمتر از دستان گرم پدر

وَ پُرعشقتراز چشمانی که به من گفت:        بمان

                                                                             ۸۸/۷/۱۴ 

 کبریت کشیدم

کلمه روشن شد

پک زدم به « تو »

دوباره به « تو »

باز هم « تو »

دود شد

دور ِ

      دور ِ دور

تا خاکستر ریخت بر سر انگشتان من

دوباره من

باز هم من

کبریت کشیدم.

                          از مجموعه ی : « ویرگول ها به کنار

                                                  آمدنم آمده « تو » ببیند »

                                           توقع ما بیشتر از اینهاست

 بی پولی دومین اثر حمید نعمت الله بعد از فیلم موفق بوتیک است. بوتیک با نگاه تلخ و گزنده ای که نسبت به جامعه ی پیرامونش داشت، تا مدتها در ذهنها باقی ماند وبه عنوان یک کار اول ماندگار در سینمای ما ثبت شد. هنوز جهانگیر و اتی و مهرداد وژاله در حافظه ی ما به زندگی خود ادامه می دهند و همین حالا هم آقا شاپوری های زیادی در اطرافمان وجود دارند که شاید از وجودشان خبر نداشته باشیم. نعمت الله با سابقه ی دستیاری مسعود کیمیایی به نگاهی اجتماعی رسید که حال وهوایی تلخ و گزنده داشت و از میان تصاویرفیلمش  می توانستیم صحنه های تکان دهنده ای از زندگی و دردهایش را نظاره کنیم. علاوه بر همه ی اینها فیلمساز مثل هر کارگردان خوب،  سینما را در درجه ی اول اهمیت قرار داد و اثری خوب و شایسته را به فهرست خوبهای دهه ی اخیر سینمای ایران اضافه کرد.حالا در سال هشتاد و هشت شاهد دومین کار نعمت الله هستیم. فیلمی که می توانیم به اعتباربسیاری از لحظاتش، آن را در گونه ی کمدی قرار دهیم.قبل از هر گونه بحثی به یک سوال مهم می پردازم که هنوز جواب خاصی برای آن پیدا نکرده ام:چرا حمید نعمت الله بعد ازفیلم بسیار تاثیر گذار بوتیک باید کاری به نام بی پولی ارائه دهد که با وجود پاره ای لحظات تلخ در مجموع لحن سرخوشانه و ساده انگارانه ای دارد و در عین حال به لحاظ سینمایی هم فاصله ی بسیاری با کار اولش دارد؟

در اینجا ذکر چند نکته را لازم می دانم:

اول اینکه هیچ کسی نمی تواند به جای یک خالق اثر هنری  بنشیند وبه جای او تصمیم بگیرد و حکم صادر کند.( که این امر با مبحث هرمنوتیک مدرن و خوانشهای مختلف مخاطبهای اثر هنری کاملا تفاوت دارد)

در واقع هیچ کدام از ما نمی تواند و نباید به جای آقای نعمت الله فکر کند و تصمیم بگیرد و دیکتاتور گونه رفتار کند.هر هنرمندی در تمام طول تاریخ آزاد است که اثر خودش را بیافریند و زاویه ی نگاه خودش را داشته باشد.بعد ازهر آفرینش است که نقد، خودش را با نگاه به آن می آفریند. اما سوال مطرح شده ناظر بر این حرف است که در وضعیت وخیم وحاد سینمای ما چرا فیلمسازی که می توانست در خط فکری خود جلو برود باید به گونه های دیگر هم سرک بکشد و به این ترتیب در سیر حرکتی خود وقفه بیاندازد؟

ثانیا درتاریخ سینمای ما چیزی به نام ژانر وجود نداشته و ندارد. تنها نمونه هایی از تلاشهایی موفق وبیشتر ناموفق  افرادی وجود دارد که سعی کرده اند به این گونه ها نزدیک شوند.در ایران جدا از مباحث ژانر یک دسته بندی دیگرشکل گرفته که فیلمها را بنا به نگرش غالب خالقانشان، دریک گونه طبقه بندی می کند.عنوان سینمای اجتماعی ما هم بعد از تولد خشت و آینه و قیصر و گوزنها و خداحافظ رفیق و تنگنا و تعدادی دیگر ازفیلمهای انتقادی - سیاسی ما در اواخر دهه ی چهل ( به غیر از خشت و آینه ) ودهه ی پنجاه تا پیش از وقوع انقلاب، به دنیا آمد و سینمای اجتماعی بعد از انقلاب هم به گونه ای دیگر راهش را تا  به امروز ادامه داده است. لازم به یاد آوری است که به خاطر شرایط خاص سینمای ایران، این دسته بندیها با وجود اشتراکهایی با نمونه های مشابه خارجی، یک سری مولفه و ویژگیهای خاص دارد که بر خلاف دید همه جانبه ی ژانر، تنها برای مضمون و محتوا ارزش قائل می شود و دید فرم گرا را در نظر گاه خود قرار نمی دهد.به خاطر وجود چنین شرایطی است که ما بیش از گذشته به فیلمسازهایی احتیاج داریم که امضای شخصی و مختص به خوشان راداشته باشند، نه اینکه با جریان غالب سینمای عامه پسند همراه شده و به دام سطحی نگری بیفتند.در سیستمهای استاندارد فیلمسازی، به کارگردانهایی هم بر می خوریم که خودشان  اسم تکنیسین سینما را برای خود انتخاب می کنند و در کنار فیلمسازهای بزرگ به رشد و گسترش ژانر کمک می کنند. مثال دم دستی این قضیه رایدلی اسکات است که در بسیاری از گونه ها فیلم ساخته و در بیشتر مواقع موفق بوده است.اما در ایران، کم هستند کسانی که خودشان را تکنیسین بنامند و بسیاری این عنوان را مترادف با کوچک انگاری می دانند. میل به نوشتن و ساختن فیلمنامه های شخصی از روحیه ی مولف گرای فیلمسازهای وطنی خبر می دهد.با توجه به این صحبتها نمی شود حمید نعمت الله را در دسته ی تکنیسینها جا داد. چرا که در بی پولی هم با وجود ضعفهایی، نشانه هایی از دیدگاه شخصی خالق بوتیک را مشاهده می کنیم.در موج فیلمهای لوده ای که عنوان کمدی را سنجاق سینه ی خود کرده اند، نعمت الله انگار می خواسته علاوه بر دست و پنجه نرم کردن با سینمای کمدی، توانایی خود را نشان این دسته دهد و ثابت کند که می تواند در این قالب هم موفق باشد.گرچه او در بسیاری از دامهای این نوع فیلمها نیفتاده و فیلم شسته رفته و استانداردی تحویل مخاطبش داده، اما در بسیاری از لحظات نوعی سرگردانی میان لحظات کمیک و جدی فیلم وجود دارد که نشان می دهد حرفهای فیلمنامه نویس های کار با قالب ولحن فیلم متناسب نیست. به خاطر همین مساله است که حق داریم در جایگاه پرسشگر سوال ابتدایی متن قرار گیریم. به هر حال هر هنرمند در طول مسیر کاری خود ممکن است مسیر خود را تغییر دهد و فراز وفرودهایی داشته باشد. حمید نعمت الله هم هنوز در ابتدای راه به سر می برد و  شرایط اقتصادی هم او را به این سمت سوق نداده است، چرا که یکی از خوش نامترین وفرهنگی ترین تهیه کننده های سینمای ایران یعنی آقای شایسته که بوتیک را هم تولید کرده بود، پشت سر بی پولی ایستاده است. بحث بر سر اندیشه و نوع اجرای آن است که در بی پولی حالت در نیامده و ابتری دارد.

بعد از این مقدمه ی طولانی که اجتناب ناپذیر بود، به بی پولی می رسیم.